Tez-tez verilən suallar

İnfeksionist yoluxucu (infeksion) xəstəliklərlə məşğul olur: virus hepatitləri, parazitar və bağırsaq infeksiyaları, cinsi yolla keçən infeksiyalar, dəri və göbələk infeksiyaları, bruselyoz, tənəffüs yollarının infeksiyaları və digər infeksion xəstəliklər. Dr. Leyla Bağırovanın əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biri virus hepatitləri və qaraciyər xəstəlikləridir.

Uzun sürən qızdırma və halsızlıq, hepatit və ya digər infeksiya analizinin müsbət çıxması, davamlı ishal, izahsız çəki itkisi, dəri səpkiləri, riskli təmasdan sonra şübhə — bu hallarda infeksioniste müraciət etmək məsləhətdir.

Qəbullar yalnız öncədən qeydiyyatla aparılır. Telefon və ya WhatsApp vasitəsilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Evrika Med Klinikası, Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsi 37E, Yasamal rayonu, Bakı.

Bəli. Bütün mövcud analiz nəticələrini — köhnələr də daxil olmaqla — və qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısını gətirin. Bir göstəricinin zamanla necə dəyişdiyi çox vaxt tək bir rəqəmdən daha çox məlumat verir.

Güclü qızdırma ilə şüurun dumanlanması, kəsilməyən qusma və ya güclü susuzlaşma kimi təcili əlamətlərdə telefon və ya WhatsApp gözləmədən dərhal təcili tibbi yardıma (103) müraciət edin. Bu kanallar təcili yardım üçün deyil.

Qan analizi ilə. Ümumi biokimyəvi analizdə qaraciyər fermentlərinin yüksəlməsi şübhə yarada bilər, lakin diaqnoz üçün spesifik hepatit markerləri (HBsAg, Anti-HCV və s.) lazımdır.

Mütləq deyil. Bəzi markerlər keçirilmiş infeksiyanı və ya peyvənd sonrası immuniteti göstərir. Nəticənin mənası hansı markerin müsbət olduğundan asılıdır və həkim tərəfindən izah edilməlidir.

Xeyr. Əl tutmaq, qucaqlaşmaq, eyni qabdan yemək, öskürmək və ya adi məişət təması ilə keçmir. Risk qan və müəyyən bədən mayelərinin təması ilə bağlıdır.

Müasir antiviral müalicə ilə hepatit C xəstələrinin böyük əksəriyyətində virusdan tam təmizlənmə (HCV PZR neqativləşməsi) mümkündür. Nəticə müalicə bitdikdən sonra nəzarət analizi ilə təsdiqlənir. Hər xəstənin vəziyyəti fərdidir.

Bəli. Hepatit A və B üçün effektiv peyvənd mövcuddur; hepatit B peyvəndi eyni zamanda hepatit D-dən də qoruyur. Hepatit C üçün peyvənd yoxdur, lakin müalicə imkanları var.

Bu preparatların bir qismi effektsizdir, bir qismi isə qaraciyərə zərər verə bilər. Bitki mənşəli olması təhlükəsiz olması demək deyil — bəzi bitki preparatları qaraciyər fermentlərini yüksəldir.

Xeyr. Bir çox cinsi infeksiya — xüsusilə xlamidiya — uzun müddət simptomsuz keçir. Əlamətlərin olmaması infeksiyanın olmaması demək deyil; riskli təmasdan sonra skrininq vacibdir.

Qeyri-adi və ya pis qoxulu ifrazat, sidik ifrazında yanma, genital nahiyədə səpki, yara və ya qaşınma, qarnın aşağı hissəsində ağrı — bu əlamətlərdə həkimə müraciət edin.

Vaxtında müalicə edilməyən infeksiyalar sonsuzluğa, xroniki ağrıya və ciddi fəsadlara səbəb ola bilər. Bəzi virus infeksiyaları (HPV, hepatit) uzunmüddətli risklər daşıyır.

Bir çox halda bəli. Cinsi infeksiya təsdiqləndikdə təkrar yoluxmanın qarşısını almaq üçün partnyorun da müayinəsi və lazım gəldikdə müalicəsi tövsiyə olunur.

Bəzi infeksiyalar üçün bəli. HPV və hepatit B üçün peyvənd mövcuddur. Digərlərindən qorunmada qoruyucu vasitələr və müntəzəm test əsasdır.

Xeyr. Qurd invaziyaları həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə rast gəlinir. Əl gigiyenası, təmiz qida və su əsas qorunma vasitələridir.

Özbaşına antiparazitar dərman qəbulu düzgün deyil. Əlamətlər qeyri-spesifikdir və başqa xəstəliklərlə üst-üstə düşür; dəqiq diaqnoz üçün nəcis və qan analizləri lazımdır.

Çox vaxt yox. İshalların böyük qismi virus mənşəlidir və antibiotik təsir etmir; bəzi hallarda (məs. EHEC) antibiotik zərərlidir. Əsas müalicə maye və elektrolit itkisinin bərpasıdır. Antibiotik yalnız müəyyən göstərişlərdə həkim təyinatı ilə istifadə olunur.

Qanlı və ya selikli nəcis, yüksək hərarət, güclü susuzlaşma (ağız quruluğu, sidik azalması) və ya 30 gündən çox davam edən ishal halında gecikmədən həkimə müraciət edin. Uşaq və yaşlılarda susuzlaşma xüsusilə təhlükəlidir.

Disbakterioz bağırsaq mikrobiotasında faydalı və zərərli mikroorqanizmlər arasındakı tarazlığın pozulmasıdır. Ən çox antibiotiklərin nəzarətsiz qəbulu, balanssız qidalanma və infeksiyalar səbəb olur. Probiotiklərin yeri fərdi qiymətləndirilir.

Xeyr. Antibiotiklər yalnız bakteriyalara qarşı təsir göstərir. Soyuqdəymə, qrip və digər virus infeksiyalarında antibiotik faydasızdır və rezistentlik yaradır.

Xeyr. Özünüzü yaxşı hiss etsəniz belə, təyin olunan müddəti tamamlayın. Yarımçıq dayandırma müqavimətin yaranmasına və xəstəliyin təkrarlanmasına səbəb olur.

Hepatit B peyvəndi üç dozalı sxemlə aparılır və effektivliyi 95%-dən yüksəkdir. Yeni doğulan körpələrdə ilk doza həyatın ilk 24 saatında vurulur. Qoruyucu Anti-HBs səviyyəsi analizlə yoxlanıla bilər.

İmmuniteti bir məhsul və ya dərmanla dərhal "gücləndirmək" mümkün deyil. Onun normal fəaliyyətini sağlam qidalanma, kifayət qədər yuxu, fiziki aktivlik və zərərli vərdişlərdən uzaqlıq dəstəkləyir.

Əlləri tez-tez sabun və su ilə yumaq, zərurət olduqda maska istifadə etmək, məkanları havalandırmaq, peyvəndləri vaxtında etdirmək və sağlam həyat tərzi ilə immun sistemini dəstəkləmək əsas qorunma addımlarıdır.

Əlinizdə olan bütün analiz və müayinə nəticələri ilə — köhnələr də daxil olmaqla. Qəbul etdiyiniz dərmanların, vitaminlərin və bitki preparatlarının siyahısı da lazımdır.

Bu, planlaşdırılan analizdən asılıdır. Qaraciyər göstəriciləri üçün adətən 8–12 saatlıq aclıq tələb olunur, ümumi qan analizi üçün adətən yox. Qəbula yazılarkən dəqiqləşdirin.

Özbaşına dayandırmayın. Hansısa dərmanın müvəqqəti dayandırılması lazımdırsa, bunu yalnız həkim müəyyən edə bilər.

Bir göstəricinin zamanla necə dəyişdiyi çox vaxt onun bugünkü qiymətindən daha çox məlumat verir — bu, ən çox atlanan və ən faydalı addımdır.